Blogue

Em destaque

Brígida e “O Barullas” do Caurel

Nunha visita de verao á casa da miña prima no Courel vin esta imaxe que me fixo pensar no curso “A través dos ollos das mulleres” e de outros en que xunto coas alunas aprendemos e compartimos imaxes da nosa memoria. Compartín co grupo online de agosto, que está a facer deste período de confinamento-desconfinamento un momento algo máis facil de levar e superar. Agora tamén a quero compartir con todas vós.

A fotografía probabelmente fose feita por volta dos anos 30-40. É a súa bisavoa Brígida (pode que 40 anos?) e o fillo desta “O Barullas” (aproximadamente de 20 de idade). 

Daría para muito do que falar, tanto pola carga emocional que ten, sobretodo para a súa familia, como polo que nos di da xente daquela zona naqueles tempos: como vestían, que aspecto tiñan… mas tamén en que contexto se facían fotografías. Nesta imaxe pódese ver con claridade o contraste entre a muller e o seu fillo, o fondo colocado pola persoa que fotografaba, e o chán de bulleiro/lama onde estaban a posar.

Finalmente, esta imaxe estaba exposta nun marco nun dos estantes do comedor, como parte da memoria familiar, que agora pasa ás súas bisnetas e os fillos destas que comezan a súa vida a correr polos mesmos carreiros de castiñeiros e bidueiras. 

Para min, que non sou diretamente da súa familia, axúdame a visualizar a memoria oral transmitida pola miña mai cando me contaba como vestía a súa avoa, co pano cruzado no peito, e a “toquilla” por debaixo. E ese mandil que leva, similar ao que eu mesma lle vira á miña avoa no que recollía mazás, patacas, e o que foxe como a máis moderna e efectiva das saquiñas reutilizabeis de hoxe én día, que por certo, ela nunca esquecía na casa, porque sempre ía con ela. 

Compartin estas reflexións coas alunas-mestras de ffotoeduca – e agora tamén con vós -, inspirada polo traballo que elas mostraran na unidade sobre identidade individual e coletiva, e polas conversas dos Cafés Virtuais parte do curso. Nós todas, unhas ollándonos nos ollares das outras, compartindo imaxes, somos tamén parte desa cadea de memoría visual das mulleres e da sociedade en xeral.

Algo ben fermoso que merece a pena resaltar, e compartir.

Em destaque

Escola de Verán ffotoeduca 2020 aberta!

Ábrese a Escola de Verán 2020 co curso online “A través dos ollos das mulleres”.

Abordaremos o traballo de catro mulleres fotógrafas dende a perspectiva da observación da identidade das outras e da propia. Veremos como as fronteiras entre o “eu”, o “vós” e o “nós” poden ser marcadas e diluídas nunha mesma imaxe.

Esta formación está dirixida tanto para persoas con coñecimentos previos na fotografía como as que se aproximan a esta disciplina por primeira vez, e o queiran facer dunha perspectiva crítica e feminista.

O curso inicará o 27 de xullo e finalizará o 4 de setembro de 2020, deixando dúas semanas máis de acceso libre, até o 20 de setembro, para todas as alunas.

Programa do curso:

Semana 1 – Unidade 1: As mulleres galegas de inícios do s.XX

Semana 2 – Unidade 2: Memoria e diáspora

Semana 3 – “Catch-up/Poñerse ao día” e Café Virtual 1

Semana 4 – Unidade 3: A propiedade do corpo

Semana 5 – Unidade 4: A coletividade documentada

Semana 6 – “Catch-up” e Café Virtual 2

Semanas 7 & 8 – Aceso libre e avaliación

Cada unidade consta de catro partes: leitura de imaxes e reflexión individual, teoría e historia, tarefas teorico-prácticas, e espazo de visualización e leitura coletiva.

Cada dúas unidades faremos un Café Virtual, a través de videoconferencia, onde nos poderemos coñecer e compartir as opinións, dúbidas e experiencias sobre as mesmas.

Tes dúas opcións para seguir o curso:

A. Acompañada : 40€ – non mixto

Este vai ser un formato semi-tutorizado, en que seguiremos un camiño conxunto, coa posibilidade de compartir impresións e experiencias, e ter un feedback grupal regular.

Inclúe 2 cafés virtuais de hora e media, a feedback e apoio durante as 4 unidades do curso, xestionando as imaxes e comentarios para ser compartidos co grupo.

No final da formación, e tendo completado un mínimo do 75% da mesma, darase un certificado de participación, expedido por ffotoeduca.

Está dirixido a mulleres

B. Autónoma : 25€ – mixto

Para quen prefira simplemente ter acceso aos materiais e traballalos pola súa conta, pode facelo asinando por esta opción.

Neste formato haberá recordatorios semanais sobre as unidades e progreso recomendado do curso, e a aluna poderá deixar comentarios nos espazos disponibeis do blog.

Porén, o resto de servizo de acompañamento, feedback, cafés virtuais e certificado non estarán incluídos. No caso da aluna querer acceder a algún deles poderá consultar prezos e condicións coa formadora.

Está dirixido a todas as identidades de xénero

Podes inscribirte xa enchendo este FORMULARIO

Em destaque

Carmen cun mandil, perfil

O ollar desta muller crávaseme no corazon. Un ollar calmo, firme e ata curioso que narra quen é ela, cal é a súa historia e xeito de vivir a vida que lle tocou. Un ollar que parece berrarme a min tamén quen sou eu, e de onde veño. 

Despois reparas na pel queimada, no mandil que lle cobre a cabeza, na mao grande e traballada, no cabelo coberto, no muro de pedra de lousa detrás dela. 

Mas é o seu ollar o que me mantén presa sen poder apartarme dela, como se me ollara a mín mesma.

A fotografía foi feita un 20 de maio de 1925 en Pedrafitelas (Lugo), e non podo evitar sorrir, porque toda a miña familia é orixinaria do Concello de Samos, mui próximo a esta localidade. Como non ía conectar con ese ollar!

É admirabel como as imaxes, os retratos máis especificamente, teñen a capacidade de contar historias das outras, das que foron e xa non están, dos momentos que pasaron. E cando se mistura o que vemos co que sentimos e pensamos, coas propias experiencias e coñecementos que temos da vida, non só da fotografía, tornan nunha conexión entre a fotografada e a espectadora que transcende o tempo e espazo. 

De repente ali estamos esta muller de Pedrafitela e mais eu, frente a frente, con 95 anos entre nós e aínda así xuntas. A marabilla da fotografía.

A imaxe foi feita por outra muller, Ruth Matilda Anderson, unha estadounidense de 32 anos enviada pola Hispanic Society of America como “fotógrafa pesquisadora”, resultando nun memorable legado visual antropolóxico da sociedade galega de inícios do século XX . 

Mais dela falaremos con máis detalle en futuros posts.

Em destaque

Alfabetización visual: aprender a ler e escribir imaxes… e muito máis

Así como aprendemos a ler e a escribir, faise necesario nunha educación do século XXI ter uns coñecementos básicos sobre como “ler” e “escribir” visualmente.

A imaxe ten un poder de comunicación mui grande e sobretodo mui imediato. Hoxe en día temos información visual chegando a nós continuamente, e cada vez máis tamén temos capacidade de crear nós mesmas, e especialmente a mocidade, mensaxes fotográficas, sexa con cámaras tradicionais ou cos nosos móbeis.

Pero, sabemos realmente como descodificar a información que recibimos e emitimos? Qué elementos da imaxe axudan a transmitir unha mensaxe determinada? Qué nos está querendo dicir alén do primeiro, e con frecuencia momentáneo, impacto que nos causa?

A alfabetización visual é ainda materia pendente no sistema educativo de muitos países, do noso tamén. Así como aprendemos a ler e a escribir, como é coller un lápiz, construir frases con sentido, crear e entender textos que expresen ideas e pensamentos máis ou menos complexos, faise necesario nunha educación do século XXI ter uns coñecementos básicos sobre como “ler” e “escribir” visualmente.

No ffotoeduca é mui importante o proceso de aprendizaxe, incentivar a acción participativa e o pensamento crítico. Ser capaces de enteder o que vemos e formar a nosa opinión baseada no coñecemento e experiencia, e especialmente no diálogo coas outras.

Para conseguir isto o enfoque non pode ficar só na teoría e manexo da cámara, e apesar de que cada vez máis a técnica é parte dos obradoiros, ffotoeduca non é en esencia un servizo de formación fotográfica no sentido máis convencional.

Cursos como “Que pode facer unha muller cunha cámara?”, “Onde están as mulleres?” “Contrapublicidade non-sexista”, “Fotografía social”, “Identidade e memoria visual”, “Paseos fotográficos”ou “ffotocreativa” abordan, dacordo á súa duración, diferentes aspectos en que a fotografía chega a nós e inflúe na idea que temos do que somos e/ou son as/os outras/os desde unha perspectiva de xénero.

A alfabetización visual en ffotoeduca utiliza a cámara como ferramenta de escrita, a imaxe fotográfica como plataforma de leitura, e axúdase das persoas, a súa diversidade e particularidades experiencias e de coñecemento, para darlle forma a unha aprendizaxe que se libera maxicamente dos confins do propio curso.

O obxectivo da educación ten de ser sempre a autonomía do alunado. É para min un grande pracer cando as alunas, absortas no seu ler e escribir visual, deixan de precisar de min. Sei entonces que fixen ben o meu traballo.

Un novo camiño

Souben nese momento que nacera ffotoeduca, aínda sen nome e sen saber como e onde ía encaixar, mas aí estaba con claridade e para ser xa parte da miña vida.

“I am rooted, but I flow”

Virginia Woolf (1882 – 1941)

No ano 2009 iniciei o ffotoeduca, e foi coa xenerosidade dunha coletividade feminista que nos xuntamos nos montes galegos para pasar 2 días coñecéndonos e aprendendo as unhas das outras.

Só pensei en qué podería eu dar a ese grupo de mulleres, que sacan enerxía de onde non parece haber, para facer o máis revolucionario deste mundo en que vivimos, darnos tempo a nós e a nós coas outras.

Levaba dous anos na Galiza mui activa no movemento feminista, depois de outros dez no Reino Unido onde sempre traballei do que puden, onde por necesidade aprendín inglés, e onde comecei a interesarme polas humanidades, terminando estudando unha licenciatura de fotografía documental e un posgrau de educación secundaria.

O que podía dar era algo creado dos meus principais intereses que eran, e continúan a ser, o feminismo, a fotografía e a educación.

Tomando como referencia à Jo Spence, a quen tanto lle debo sen ter tido a fortuna de a coñecer, e de muitas outras e outros que me abriron as portas a unha outra maneira de aprender e ensinar, deseñei o que sería o primeiro obradoiro de ffotoeduca.

No inicio do mesmo as compañeiras mostraranse inseguras coas cámaras, esta cousa das mulleres e tecnoloxía e da propia imaxe: “Eu non me dou ben coas cámaras. Saio mui mal…”. Mas no final eu tiña desaparecido como formadora e vía grupos de mulleres a facerse fotos as unhas às outras sen calquera control. Unha fermosura.

Na posta final cando nos mostramos as fotos as caras mudaran e se lles oía dicir con orgullo. “Pensei que non sería capaz pero fíxeno. Gostei de que me fixeran fotos, de xogar, sentínme segura”

Souben nese momento que nacera ffotoeduca, aínda sen nome e sen saber como e onde ía encaixar, mas aí estaba con claridade e para ser xa parte da miña vida.

Agora, coa apertura deste blogue ábrese unha vía nova dun proxecto do que me sinto orgullosa e ilusionada, como aquela primeira vez. Espero que me acompañedes neste continuar do camiño

Mariola Mourelo